Protokół z 26.11.2008 r.
Wersja do druku >Protokół ze spotkania Rady Naukowo-Technicznej
w dniu 26 listopada 2008 roku
W dniu 26 listopada 2008 roku w siedzibie ENERGI - Operator SA przy ulicy Mikołaja Reja 29 w Gdańsku odbyło się V spotkanie Rady Naukowo-Technicznej (RN-T) działającej w ramach Grupy ENERGA. Celem spotkania była dyskusja na temat trzech bloków tematycznych zaproponowanych przez Przewodniczącego Rady N-T.
W spotkaniu uczestniczyli:
- Prof. Jan Popczyk - Rada Naukowo-Techniczna
- Prof. Andrzej Graczyk - Rada Naukowo-Techniczna
- Prof. Jan Kiciński - Rada Naukowo-Techniczna
- Prof. Zbigniew Lubośny - Rada Naukowo-Techniczna
- Rajmund Oświeciński - ENERGA SA
- Prof. Jan Majewski - Centrum Badawczo-Rozwojowe ENERGA
- Eugeniusz Blicharski - ENERGA-Operator
- Katarzyna Michałowska-Knap - Instytut Energetyki Odnawialnej
- Marcin Włodawski - Instytut Energetyki Odnawialnej
- Grzegorz Wiśniewski - Instytut Energetyki Odnawialnej
- Ryszard Musiał - Urząd Marszałkowski
- Tadeusz Żurek - Urząd Marszałkowski
- Beata Ostrowska - ENERGA SA
- Andrzej Tersa - Zakład Elektrowni Wodnych Straszyn
- Jerzy Hlousek - Centrum Badawczo-Rozwojowe ENERGA
- Maciej Makowski - Centrum Badawczo-Rozwojowe ENERGA
- Agata Wróblewska - Centrum Badawczo-Rozwojowe ENERGA
Blok I. Systemy wspomagania rozwoju OZE (współzależność trzech celów w Pakiecie 3x20, narodowe systemy wspomagania OZE, potrzeba jednolitego systemu unijnego, inicjatywy regulacyjne UE i polskie) w kontekście Strategii Grupy ENERGA (2009-2015). Prezentacja - profesor A. Graczyk, Rada Naukowo-Techniczna.
Spotkanie rozpoczął przewodniczący Rady N-T witając przybyłych gości z Instytutu Energetyki Odnawialnej z prezesem Grzegorzem Wiśniewskim, Urzędu Marszałkowskiego oraz pozostałych gości z Grupy ENERGA. Spotkanie, za względu na szeroki zakres tematyczny, zostało podzielone na trzy części. Przewodniczący omówił poszczególne punkty programu posiedzenia. Nawiązał do nowej strategii Grupy ENERGA. Podkreślił, że ważne jest, aby działania podejmowane przez Radę N-T szczególny nacisk kładły na realizację strategii, przyczyniały się do jej realizacji. Trzeba przy tym pamiętać, że w strategii najważniejsze są inwestycje. W inwestycjach są przewidziane różne segmenty, jednak w czasie posiedzenia Rada N-T powinna się koncentrować na energetyce odnawialnej, w szczególności biomasowej, rozpatrywanej w powiązaniu z siecią rozdzielczą.
Profesor Popczyk nawiązał do kryzysu przetaczającego się przez świat. Powiedział, że kryzys powinniśmy wykorzystać do podjęcia natychmiastowych działań. W kryzysie towary i dobra inwestycyjne są tańsze. W kryzysie trzeba realizować potrzebne inwestycje elektroenergetyczne, bo mniejsze są ich koszty. Dlatego nie należy przyłączać się do narzekań na kryzys, tylko szybko rozpocząć inwestowanie. Zaznaczył, że ekonomiści są coraz bardziej zgodni, że recesja w UE potrwa 2 lata. W związku z tym mamy 2 sprzyjające lata na działania.
Profesor zauważył, że w ostatnim miesiącu PKB spadło z planowanego poziomu 5% do 0,2%, a zużycie energii spadło o 10% (miesiąc do miesiąca, w stosunku do października 2007). Profesor wyciągnął następujące wnioski: kryzys oczyszcza gospodarkę. W pierwsze kolejności wypada przemysł najbardziej energochłonny (elektrochłonny). Presja na wzrost rynku energii elektrycznej będzie słabsza. Tym samym będziemy mieli oddech na przeprowadzenie inwestycji.
Przewodniczący zauważył, że przy omawianiu systemów OZE musimy pokazać, jak te systemy wpływają na cenę energii. Zauważył że cena energii na rynku hurtowym w kontraktach na 2009 rok, to 220 - 250 zł/MWh (profesor przypuszcza, że te ceny hurtowe w krótkim czasie będą się obniżać, w związku z szybkim kryzysowym spadkiem zapotrzebowania, ale w długim horyzoncie będą rosły). Cena u odbiory końcowego, to 450 zł za MWh. Odbiorcy na obszarze ENERGI - Opertaora będą kupować energię, która będzie pochodziła albo z „sieci" (z rynku hurtowego), albo ze źródeł lokalnych. Te będą inwestycjami ENERGI lub niezależnych inwestorów. Trzeba zatem stale analizować sytuację odnośnie konkurencji między zasilaniem odbiorców z „sieci", z inwestycji rozproszonych realizowanych przez ENERGĘ i z inwestycji realizowanych przez inwestorów zewnętrznych. Te trzy główne kierunki działań będą prowadziły do wytworzenia równowagi na rynku.
Przewodniczący zauważył, że w innej sytuacji są gminy. Mianowicie, są one odpowiedzialne za bezpieczeństwo energetyczne w sytuacjach kryzysowych (ustawa o zarządzaniu kryzysowym). Dlatego jest czas, aby zbudować nowe partnerstwo pomiędzy ENERGĄ i gminami (zastąpić tradycyjną relację dostawca-klient relacją partnerską, która będzie się cechować współodpowiedzialnością ENERGI i gminy za dostawy energii elektrycznej dla odbiorców gminy, w szczególności za kryzysowe bezpieczeństwo energetyczne gminy). Ponieważ dominującą część energii ENERGA musi kupować na rynku hurtowym od podmiotów zewnętrznych, to powinna niezwłocznie gminom zaoferować współpracę i wspólnie rozpocząć program budowy gminnych centrów energetycznych, ewentualnie z udziałem inwestorów zewnętrznych.
Po obszernym wprowadzeniu Przewodniczący Rady N-T przekazał głos profesorowi Andrzejowi Graczykowi.
Na wstępie Profesor Graczyk stwierdził, że Pakiet został sformułowany w styczniu 2007 roku, a w roku 2008 ogłoszono projekty aktów wykonawczych. Pakiet jest ambitnym przedsięwzięciem integrującym cele ekonomiczne, ekologiczne i energetyczne w obszarze OZE. W przypadku wprowadzenia dystrybucji pozwoleń na emisję od 2013 roku na zasadzie aukcji, 20% dochodów z tej aukcji będzie przeznaczone na różne cele, także na rozwój OZE. Druga część dotyczy narodowych systemów wspomagania OZE. Rozwinęły się one nierównomiernie. Podstawą jest dyrektywa 2001/77/WE (Załącznik), która otworzyła różne ścieżki, ale poszczególne kraje w niejednakowym stopniu zaczęły z nich korzystać. Dominują tu instrumenty w postaci: dotacji publicznych, cen gwarantowanych oraz podatkowo-fiskalne. Subsydia inwestycyjne stanowią pewną formę gry z ich publicznym dostawcą. Głównym problemem jest trafne ustalenie subsydium inwestycyjnego. Władze publiczne są zobligowane do zapewnienia wymaganego udziału energii odnawialnej w strukturze dostaw. Starają się w takiej sytuacji określić subsydium, które będzie rekompensowało inwestorom wyższe koszty wytworzenia w źródłach odnawialnych i zapewnić odpowiedni udział produkcji z tych źródeł na rynku.
Kolejna forma, dość powszechnie stosowana, to cena gwarantowana. Jest to forma bardzo rozrzutna, ponieważ koszty dostarczenia energii odnawialnej są różne u poszczególnych dostawców, tymczasem każdy dostawca dostaje taką samą ofertę, brak tu elementu negocjacji. Występuje także system przetargowy, który ma tę zaletę, że można negocjować ceny dostaw z każdym dostawcą z osobna. Szczególną rolę odgrywa w tym systemie system zielonych certyfikatów, który dotyczy kupna świadectw pochodzenia. Jest to rynek krótkookresowy, cena certyfikatów zmienia się dość dynamicznie i w efekcie powstaje istotne ryzyko, że kalkulacje odnośnie wysokości przychodów ze sprzedaży świadectw pochodzenia mogą się nie sprawdzić.
Kolejna problem dotyczy propozycji jednolitego systemu unijnego w obszarze OZE. W projekcie dyrektywy mówi się o przeznaczeniu minimum 20% z aukcji certyfikatów CO2 na gospodarkę niskowęglową, w tym OZE. Proponuje się także dla każdego kraju zobowiązania w zakresie rozwoju OZE i możliwości handlu zielonymi certyfikatami. Problemem będzie określenie udziału w energii odnawialnej dla Polski. Może to być 15% energii końcowej, aczkolwiek w wypowiedziach rządowych mówi się o 12-13%. Inicjatywy regulacyjne dotyczące OZE można podzielić na kilka instrumentów: krajowe limity udziału, łączny limit dla Unii 20%, ustanowienie docelowego minimalnego udziału biopaliw w transporcie, udoskonalenie systemu gwarancji pochodzenia energii. W projekcie dyrektywy UE postawiono problem ujednolicenia zasad certyfikowania energii odnawialnej i zasad jej obrotu między krajami, oraz sposobu umarzania jednostek. Nie ma gotowości do stworzenia europejskiego systemu zielonych certyfikatów w całej UE. Może to dotyczyć także krajów trzecich. Więc szczególnie dla ENERGI dużą szansą jest wejście w układ z obwodem kaliningradzkim, który posiada olbrzymi potencjał produkcji biomasy.
Następnie Profesor przeszedł do oceny systemu zielonych certyfikatów. Stwierdził, że pod względem ekonomicznym jest to system najlepszy, politycznie jednak ma słabe szanse na wprowadzenie w skali europejskiej w pełnym zakresie. Powinniśmy patrzeć na korzyści związane z upowszechnieniem europejskiego systemu certyfikatów zielonej energii i powinniśmy być zwolennikiem takiego rozwiązania. Jest oczywiście duże niebezpieczeństwo, że na szczycie państw europejskich nie zostaną przyjęte odpowiednie rozwiązania, a głównym problemem będzie grożący kilku krajom na polu gospodarczym „wariant islandzki" (niewypłacalność państwa). Są to: Węgry, Łotwa, Estonia. Te państwa powiedzą, że nie mają pieniędzy na utrzymanie ciągłości funkcjonowania instytucji publicznych, nie mówiąc już o wspieraniu OZE. Mogą w ten sposób wymusić pewne ustępstwa dla projektu lub całkowicie go zablokować.
Profesor Popczyk zaproponował dyskusję w tej kwestii i poprosił o zadawanie pytań. Głos zabrał przewodniczący Rady Nadzorczej CB-R ENERGA prof. Majewski. Zauważył, że rynek energii jest w bardzo wysokim stopniu regulowany. Jest szereg regulacji, a wektory oddziaływania tych regulacji nie są ze sobą spójne. Profesor Graczyk potwierdził stwierdzenia profesora Majewskiego, zaznaczając, że jeśli chodzi o regulacje dotyczące energii odnawialnej, to różnice dotyczą przede wszystkim ilości energii odnawialnej, która powinna być wytworzona. Drugi problem polega na tym, że wiele krajów nie chce się zgodzić na wtórny rynek certyfikatów energii zielonej, ponieważ występują różne poziomy dotowania producentów.
Profesor Majewski zadał pytanie Profesorowi Graczykowi czy dysponuje wiedzą na temat zachowań różnego typu podmiotów na rynku energetyki odnawialnej, zarówno po stronie popytu jak i podaży. Chodzi o to, aby zrozumieć, po pierwsze, w jaki sposób ma się na tym rynku poruszać ENERGA dziś, gdy jedynym udziałowcem jest skarb państwa, jutro - gdy wejdzie na giełdę i pojutrze, kiedy większość akcji będzie mogła być wykupiona przez inwestora strategicznego. Chodzi o to, czy są jakieś badania zachowań podmiotów, które dawałyby wskazówkę dla ENERGI. Kolejna rzecz: jak można zdefiniować interes samorządu lokalnego w promowaniu energii odnawialnej i na czym ma polegać interes Grupy ENERGA w tym, aby wspierać rozwój energetyki odnawialnej lokalnie, czyli wspierać działania samorządów? Jest to niezwykle ważne ze względu na to, że CB-R ENERGA jest w trakcie tworzenia planu na przyszły rok. Pytanie jest następujące: czy są tematy, które są niezbędne do opracowania dla potrzeb Grupy ENERGA?
W odpowiedzi Profesor Graczyk stwierdził, że jest to rynek nowy, jeśli chodzi o sposób jego funkcjonowania i praktycznie rzecz biorąc dość hermetyczny. Przede wszystkim nie pojawiło się tu na większą skalę, w żadnym z krajów, zjawisko charakterystyczne dla innych rynków, czyli zachowania spekulacyjne. Na rynku operują jedynie nabywcy świadectw albo ich dostawcy w celu rzeczywistym, a nie spekulacyjnym. Tymczasem większość rynków zamienia się z czasem w rynki spekulacji i z bardzo różnymi skutkami. Pewnym ograniczeniem dla spekulacji jest roczny okres umorzenia, co oczywiście nie oznacza, że nie pojawi się w końcu roku większa presja na to, żeby zdobyć świadectwa pochodzenia. Mogą być one wcześniej kupione i trzymane w celu odsprzedania nabywcom, którzy będą ich potrzebować. Powinien być on tak ustawiony, aby w miarę możliwości zapewnić sobie dostawy czy wykonać limit we własnym zakresie. Jeśli z analizy korzyści wynika, że można wytwarzać więcej, to należy wytworzyć więcej i stać się „spekulantem", mieć pewną pulę do sprzedaży na koniec roku po dobrych cenach.
Jest tutaj jednak limit ceny, który wyznacza poniekąd państwo kierując się interesem publicznym. Jeśli ktoś nie ma świadectw pochodzenia do umorzenia, to obecnie - na koniec roku - płaci kwotę 285 zł/MWh. Ten limit jest związany z kosztami zewnętrznymi. Ile państwo jest w stanie zapłacić? Na pewno dowolnie dużo nie. Państwo powinno widzieć interes bardziej ogólny. To oznacza, że jest w stanie zapłacić nie więcej niż wynosi wielkość kosztów zewnętrznych, którą dzięki temu zdejmujemy z rynku. Czyli energia odnawialna potencjalnie generuje mniejsze koszty zewnętrzne niż energia konwencjonalna, jeśli zastępuje konwencjonalną. To dzięki temu społeczeństwo uzyskuje korzyść w postaci mniejszych kosztów zewnętrznych.
Profesor Graczyk zaznaczył również, że stworzenie docelowo europejskiego rynku zielonych certyfikatów jest interesem ENERGI. Jeśli wchodzi w grę grupa kapitałowa z zagranicznymi udziałowcami, to oni będą patrzyli na to w kategoriach: „w jakim kraju najtaniej będzie można wytwarzać energię odnawialną". Jeśli wejdziemy w taki układ z gotową ofertą, to zagraniczni udziałowcy będą się starali z tego potencjału skorzystać.
Pani Michałowska-Knap nawiązała do wypowiedzi prof. Graczyka odnośnie braku zachowań spekulacyjnych na rynku energii odnawialnej. Zwróciła uwagę na zachowania spekulacyjne w innym obszarze, mianowicie na rynku deweloperskim energii odnawialnej, zwłaszcza na rynku sprzedaży projektów. Zachowania spekulacyjne mają również miejsce wtedy, kiedy spółki wchodzą na giełdę, a także w przypadku dodatkowej emisji akcji przez spółki giełdowe. W takich przypadkach pojawia się mnóstwo zachowań spekulacyjnych.
Profesor Popczyk zauważył, że istnieje kolejny rynek spekulacyjny, dotyczący handlu uprawnieniami do emisji CO2. Przewodniczący zaznaczył, że koszty zewnętrzne CO2 trzeba powiązać z subsydiowaniem.
Kolejną osobą uczestniczącą w dyskusji był pan Grzegorz Wiśniewski. Odniósł się on do Raportu 2030, na który powołał się przewodniczący w swojej wypowiedzi. Chciał również wyjaśnić swoje wątpliwości dotyczące stanowiska sektora elektroenergetycznego prezentowanego w Raporcie. W części dotyczącej kosztów i przychodów jest przedstawiona kontrowersyjna teza, że wdrożenie pakietu klimatycznego będzie nas kosztować 15% PKB w 2030 r. Jest to liczba, która zaskoczyła cały świat.
Profesor Graczyk zaznaczył, że końcowe wyniki zamieszczone w raporcie były demagogicznie przedstawione i że w istocie jest to bardziej polityka niż realny raport. Założenia są naciągane, ponieważ ani taka energochłonność nie będzie występowała w polskiej gospodarce, ani też nie jest potrzebne tak intensywne rozwijanie nowych mocy w elektrowniach konwencjonalnych przy kosztach, które zostały tam potraktowane w sposób nienaruszalny.
Pan Wiśniewski odniósł się do zmian w systemie wsparcia, ponieważ to dotyczy bezpośrednio ENERGI, zwłaszcza na poziomie krajowym, na ile tutaj jest swoboda zmian w stosunku do regulacji unijnych. Obecnie jest sytuacja, że system nie działa zbyt dobrze. Dlatego, że za duże pieniądze są małe efekty. Ramy systemu wsparcia na poziomie UE mówią o rewizji obecnego systemu wsparcia. Występuje tu jeden element gdzie jest sprzeczność interesu społecznego z interesem ENERGI, ponieważ w tym systemie działały certyfikaty jakie są w tym momencie i mamy te korzyści po stronie dużych elektrowni wodnych i elektrowni stosujących współspalanie. Jest zapowiadana rewizja systemu w taki sposób, żeby duże elektrownie wodne, które są podstawą energetyki odnawialnej w ENERGE, nie mogły w takim zakresie korzystać z wsparcia. Będzie to też działało na system współspalania, tam też jest wyraźna konstatacja, że trzeba ten system zmieniać.
Następnie głos zabrał prezes ZEW Andrzej Tersa, który zadał pytanie, czy można opisać tendencje, jakie kształtują się w zmianach ustawodawczych, czy interpretacji prawa, zwłaszcza, jeśli chodzi o dużą energetykę wodną. Profesor Graczyk odpowiedział, że w projekcie dyrektywy jest zdefiniowane źródło i jeśli chodzi o energetykę wodną, to tutaj będzie problem z konkretnym poziomem mocy, ponieważ dla nas źródło uważane za duże to może być niczym w porównaniu do Austrii czy Szwecji, gdzie są duże źródła na rzekach górskich o stałym dopływie wody. Więc być może inicjatywa pójdzie w kierunku zróżnicowania, w zależności od potencjału energetycznego rzek. Prezes Tersa zaznaczył, że ma w pamięci pracę nad rozporządzeniami do prawa energetycznego w związku z wprowadzeniem rynku świadectw pochodzenia, gdzie próbowano ograniczyć moc źródeł wodnych uznawanych za odnawialne do 50MW. Jednak wtedy propozycja nie przeszła. Pan Wiśniewski zaznaczył, że jego zdaniem te regulacje nie będą wprowadzone, czy to poprzez zalecenia czy też wymuszenia ze strony UE. Regulacje w zakresie energetyki wodnej pozostają w kwestii rządów narodowych.
Głos zabrał Przewodniczący i zaznaczył, że należałoby się skoncentrować nad propozycją dla prof. Majewskiego. Profesor Popczyk przedstawił następującą propozycję: mamy system certyfikatów ukierunkowany na cele ogólne, mamy system taryf finansujących rozwój poszczególnych technologii. Są to systemy spóźniające się za rozwojem technologii. W takim razie powinniśmy proponować na polską prezydencję (2011 rok) rozwiązania skierowane w przyszłość. Zaproponował, jako przejściową, koncepcję certyfikatów: zielona energia elektryczna, zielone ciepło, zielony gaz i zielona benzyna. Jednak najskuteczniejsza koncepcja (docelowa), to inkorporacja kosztów zewnętrznych środowiska do ceny paliwa pozwalająca podciągnąć pod wspólny mianownik akcyzę, koszty zewnętrzne i systemy wspomagania OZE. Tutaj dochodzimy do prawdziwej ceny energii elektrycznej, uwzględniającej koszty zewnętrzne. Profesor Popczyk zaproponował, aby ulokować ten temat w CB-R ENERGA. Jest jeszcze czas, aby takie badania przeprowadzić. ENERGA powinna tę propozycję przygotować, przekonać rząd i spowodować jej zaprezentowanie na forum unijnym. Przewodniczący zwrócił się do prof. Majewskiego, aby ten podjął się wprowadzenia tego tematu.
Przewodniczący zaznaczył, że wchodzimy w okres ogromnego ryzyka, jeśli mówimy o inwestycjach w wytwarzanie, ponieważ nie potrafimy określić dostatecznie jasno przyszłych zasad rynku energii elektrycznej, nie potrafimy dobrze prognozować ile energii nam potrzeba. Ryzyko jest spowodowane tym, że nie wiemy jak będą się kształtować sprawy CO2. Wprawdzie ryzyko jest związane także z systemami energetyki odnawialnej, tu z kolei z subsydiami. Ale nie ma wątpliwości, że kierunek na energetykę rozproszoną dla ENERGI jest bezpieczny (świat chce wykorzystać rozwój energii odnawialnej w okresie kryzysu do pobudzenia gospodarki).
Następnie zabrała głos Pani Michałowska-Knap zauważając, że w tej chwili podejście w Polsce takich firm jak ENERGA, ze względu na stosunkowo niewielki udział energetyki odnawialnej, jest następujące: firmy podchodzą do OZE przez pryzmat wymaganego udziału energii odnawialnej w rynku. Natomiast w miarę wzrostu tego udziału należałoby przejść na skuteczność wsparcia energetyki wiatrowej, skuteczność wsparcia energetyki wodnej, bioenergetyki i tak dalej. Trzeba przejść do ujęcia technologicznego. Te technologie funkcjonują w jednolitych ramach prawnych, ale to jest tak naprawdę jedyne, co je łączy. Jeśli teraz przejdziemy na teorię systemów, to można powiedzieć, że w przypadku każdej z technologii energetyki odnawialnej odpowiedź impulsowa, w przypadku każdej technologii będzie inna. Skuteczność całego systemu wsparcia składa się niestety ze skuteczności wsparcia w przypadku różnych określonych technologii. Czyli ENERGA powinna się najprawdopodobniej skoncentrować na pewnych obszarach technologicznych i na ich perspektywach, przestać myśleć o OZE jak o czymś jednym.
Przewodniczący Rady N-T zauważył, że technologie powinniśmy wspierać poprzez zdobywanie środków unijnych lub za pomocą NFOŚiGW (wsparcie zawsze dotyczy inwestycji). Pani Michałowska-Knap zauważyła, że w ENERDZE duży udział ma energetyka wodna, ale ta technologia w Polsce najstarsza jest jednocześnie najbardziej nowoczesną. Energetyka wodna była od początku traktowana jako metoda produkcji energii, a nie jako lekarstwo na zmiany klimatu i teraz wydaje się, że wszystkie pozostałe technologie, będą musiały przejść na to samo. Czyli będziemy musieli przestać traktować energetykę wiatrową jako lekarstwo na dwutlenek węgla, a zacząć traktować jako metodę produkcji energii.
Profesor Majewski zauważył, że liczba graczy na rynku wytwórców energii będzie szybko wzrastała i to jest rzecz taka, z którą ENERGA musi się liczyć. ENERGA ma śledzić, jakie będą następowały zmiany w regulacji i ma to antycypować, ustawiać wsię do tego. Profesor Majewski zgodził się z propozycją Przewodniczącego. Profesor Majewski zadał kolejne 2 pytania, a mianowicie: jaki interes ma ENERGA w tym, by propagować oszczędności energii. Dr Żurek odpowiedział, że jesteśmy do tego zobligowani dyrektywą efektywnościową. Drugie pytanie to: jaki interes ma ENERGA w tym, aby stymulować rozwój energetyki rozproszonej? Pani Katarzyna Michałowska-Knap zauważyła, że czy ENERGA tego chce czy nie, to odbiorca zacznie oszczędzać, w sytuacji rosnących cen energii elektrycznej ludzi po prostu nie będzie stać na drogą energię elektryczną i ENERDZE spadną przychody z jej sprzedaży. Być może lepiej jest - zamiast czekać aż przychody spadną - zaoferować odbiorcy usługę polegającą na inteligentnym zarządzaniu jego energią. Sprzeda mu się trochę mniej, ale może nie aż tyle mniej ile byłoby gdyby pozostawić sprawę samemu rynkowi i nie zareagować.
II Blok: Projekt SUSPLAN (integracja źródeł odnawialnych z elektroenergetyczną infrastrukturą sieciową), 7 Program Ramowy UE. Instytut Energetyki Odnawialnej (partnerstwo: Urząd Marszałkowski Województwa Pomorskiego) w kontekście Strategii Grupy ENERGA (2009-2015) i partnerstwa Grupy ENERGA w Projekcie. Prezentacja - prezes G. Wiśniewski, Instytut Energetyki Odnawialnej.
Głos zabrał Przewodniczący i przedstawił 4 składniki kosztów zasilania odbiorców: koszty paliwa, wytwarzanie - głównie amortyzacja i koszty kapitałowe, zinternalizowane koszty zewnętrzne, koszty sieciowe. Jesteśmy w ENERDZE i tutaj dylematy profesora Majewskiego będą się sukcesywnie wyjaśniać. Gdy mówimy paliwo, to w tradycyjnej elektrowni jest to już 100 już zł/MWh. Trzeba sobie odpowiedzieć na pytanie, czy węgiel będzie taniał czy drożał? Profesor zaznaczył, że nie ma wątpliwości i dodał, że cena będzie rosła, ponieważ są potrzebne ogromne nakłady inwestycyjne w górnictwie.
Następnie głos zabrał pan Grzegorz Wiśniewski zaznaczając, że patrząc na strukturę kosztów, to w zasadzie o każdej z tych pozycji można długo dyskutować i mają one odbicie w 5 filarach strategii Grupy ENERGA. Perspektywa 2030-2050, to nie jest perspektywa, która się łatwo przekłada na perspektywę przedsiębiorstwa energetycznego. Pan Wiśniewski dodał, że jest otwarty inny konkurs, który ma priorytety atrakcyjne dla ENERGI (Załącznik). Projekt SUSPLAN jest pomyślany szeroko i nie jest do końca zdefiniowany. Bruksela proponując pewne pakiety legislacyjne kontaktuje się z rządami, a rządy zrzucają obowiązki na wielkie przedsiębiorstwa energetyczne. Znikomy jest związek realizacji strategii z kwestiami samorządowymi. Pan Wiśniewski przekazał głos Pani Katarzynie Michałowskiej-Knap, która zaznaczyła, że podstawowym celem projektu jest próba przygotowania scenariuszy rozwoju infrastruktury w postaci np. sieci gazowych czy sieci dystrybucyjnych paliw i w związku z tym nie będzie to tylko energia elektryczna. Z podstawowymi celami projektu są związane pewne problemy. Między innymi projekt nie ma jeszcze zdefiniowanego narzędzia, które umożliwi tworzenie scenariuszy i strategii. Projekt składa się z 6 pakietów zadaniowych, przy czym ostatni to jest rozpowszechnianie informacji, pakiety są w 3 ścieżkach (Załącznik).
Idea projektu jest taka, że w całej Europie przygotowanych zostanie 9 scenariuszy o charakterze regionalnym, jednym z nich jest scenariusz dla województwa pomorskiego. Następnie scenariusze mają być uogólnione na Europę. Głównym kryterium, jakie będzie stosowane do analiz jest maksymalizacja liczby technologii odnawialnych, które mogą być przyłączone do infrastruktury sieciowej przy zachowaniu minimalnych kosztów, zarówno przyłączenia jak i rozbudowy, czy modernizacji infrastruktury. Jest szansa, aby z tego projektu wyłoniła się znowelizowana strategia, zarówno dla województwa pomorskiego, jak i dla ENERGI. Studium dla każdego regionu jest przygotowywane przez jednego z partnerów projektu, który ma umowę z Komisją Europejską oraz przez tzw. stakeholdera regionalnego, który zobowiązany jest do dostarczenia danych i do zapoznania się z wynikami projektu. Stakeholderami z reguły są przedsiębiorstwa energetyczne różnej rangi i jedynym przypadkiem, gdzie stakeholderem jest region, jest Polska.
Instytut Energetyki Odnawialnej chciałby, aby stakeholderem stała się również ENERGA gdyż może to być, z punktu widzenia dostępności danych jak i reprezentatywności, optymalny układ. Pan Wiśniewski dodał: ważne jest, aby do tego modelu włożyć dobre założenia i właściwe dane wejściowe, dobrze opisać stan infrastruktury, jaka jest w województwie Pomorskiem i jakie są zasoby energetyki odnawialnej. Są dwie możliwości: partnerem projektu jest tylko województwo pomorskie, ENERGA patrzy na ten projekt z daleka i ewentualnie komentuje, natomiast jest również taka możliwość, aby wprowadzić ENERGĘ jako stakeholdera formalnego, który podpisuje umowę z całym konsorcjum i ma dostęp do wyników projektu i ma większy wpływ formalny na jego rozwój.
Profesor Popczyk zabrał głos i dodał, że ważne jest, aby wiedzieć, czego się spodziewać w latach 2030, by nie popełnić błędu dotyczącego wyboru inwestycji, które będą teraz podejmowane. Projekt wprawdzie orientuje się na elektroenergetykę, jako najbardziej krytyczną infrastrukturę, ale również obejmuje wszystkie inne infrastruktury, a więc gazownictwo, ciepłownictwo, system dystrybucji paliw transportowych. Dobrze się składa. W Olsztynie będzie prezentowanych (Konferencja w dniu 27.11.2008) 5 modeli gospodarki gminnej, z gminnymi centrami energetycznymi, w których będzie realizowana produkcja energii elektrycznej i ciepła w źródłach kogeneracyjnych, ale również produkcja biomasy stałej (ulepszonej), a nawet produkcja paliw transportowych. Czyli integracja!
Następnie głos zabrał prof. Lubośny, który odniósł się do części sieciowej projektu zauważając, że niezbędne będą modele systemu elektroenergetycznego. Profesor dodał, że znany jest algorytm, który służy do obliczania mocy maksymalnej, jaką można przyłączyć do węzłów systemu elektroenergetycznego. Wykorzystuje on dowolny model sieci, który jest wpisany w platformę do obliczania rozpływów. Profesor dodał, że trwają działania mające na celu doprowadzenie do zawarcia umowy na stworzenie takiej komercyjnej wersji programu. Z punktu widzenia projektu SUSPLAN byłoby to narzędzie, które można by wykorzystać.
Następnie głos zabrał Przewodniczący Rady N-T zwracając się z prośbą do pozostałych członków Rady o przygotowanie uwag do projektu, niezależnie od tego czy ENERGA uzyska status stakeholdera czy nie. Pan Grzegorz Wiśniewski zaznaczył, że jeśli w sprawie projektu powstałaby uchwała Rady N-T zawierająca uwagi dotyczące koncepcji projektu i gdyby prezes Jerzy Hlousek sporządził krótkie pismo wyrażające zainteresowanie udziałem w tym projekcie, to Instytut przesłałby to pismo do koordynatora projektu wraz z rekomendacją, aby włączyć formalnie ENERGĘ do projektu.
Profesor Majewski podkreślił w dyskusji, że jego ambicją i prezesa Hlouska jest to, aby z CB-R ENERGA uczynić rzeczywisty ośrodek naukowo-badawczy. Realizacja tego celu będzie wymagała własnej kadry. W związku z tym bardzo proszę - powiedział - o zgłaszanie propozycji badawczych, w których CB-R ENERGA może uczestniczyć ewentualnie bezpośrednio realizować. Jeśli będą dobre zestawy tematów, to na ich podstawie będzie można rozpocząć budowę własnej kadry. Profesor dodał, że jest decyzja o wydawaniu kwartalnika, który będzie miał dwa filary: pierwszy będzie typowo naukowy, a drugi praktyczny. Profesor Lubośny zgodził się patronować inicjatywie. Prezes Nowak zgodził się na kierowanie zespołem redakcyjnym w obszarze praktyki. Pierwszy numer ma być wydany z końcem pierwszego kwartału 2009 roku. W ciągu kilku lat czasopismo powinno uzyskać wysoką rangę na rynku. Profesor Majewski zwrócił się do członków Rady N-T z propozycją zamieszczania własnych (członków) publikacji w czasopiśmie.
Pan Wiśniewski podziękował za zaproszenie na posiedzenie.
Blok III. Sprawy bieżące w Grupie ENERGA i w energetyce (uczestniczyli: Członkowie Rady N-T, dyrektorzy Grupy ENERGA.
Głos zabrał Przewodniczący zaznaczając, że po konferencji w Olsztynie zostanie sporządzona notatka. Notatka ta z prezentacjami zostanie przesłana do członków Rady N-T przez CB-R ENERGA. Ustalono także termin kolejnego posiedzenia Rady N-T na 17.12.2008 r. na godz. 10.00. Profesor Graczyk dodał, że w tym terminie nie będzie go na posiedzeniu, ale zaznaczył, że przygotuje materiał.
Ustalono, że gospodarzem kolejnego Seminarium będzie prof. Kiciński. Przewodniczący zaapelował, aby Rada N-T przeszła jak najszybciej od prezentacji naukowo-szkoleniowych do projektów rozwiązań przydatnych Grupie ENERGA, od „pokazywania do współpracy" z kadrą Grupy ENERGA. Przewodniczący zaproponował także wstępny harmonogram Seminariów na pierwsze półrocze 2009 roku, mianowicie terminy: 21 stycznia, 18 marca, 20 maja. Profesor Graczyk zaproponował tematykę marcowego Seminarium, mianowicie: jakie wnioski dla Grupy ENERGA będą wypływać z regulacji w sprawie odnawialnych źródeł energii, które zostaną przyjęte w Brukseli w grudniu 2008 roku i prawdopodobnie wprowadzone w życie w marcu 2009 roku. Przewodniczący zaproponował, aby profesor Graczyk został gospodarzem tego Seminarium. Następnie głos zabrał profesor Lubośny, który zaproponował, aby majowe Seminarium dotyczyło usług systemowych, ale aby to nie było omówienie stanu istniejącego, a dyskusja o przyszłości usług. Podkreślił, że w ramach seminarium powinny być przedstawione propozycje dotyczące tego, jak rynek usług systemowych powinien wyglądać na poziomie OSD, a także związane z nimi symulacje zysków lub strat. W wyniku dyskusji przyjęto następujący plan pracy Rady N-T:
Wstępny harmonogram Seminariów w pierwszej połowie 2009 roku:
II Seminarium: 21 stycznia: Technologie innowacyjne (rozproszone, odnawialne) w kontekście realizacji strategii Grupy ENERGA. Kierownik: prof. Jan Kiciński
III Seminarium: 18 marca: Regulacje w zakresie CO2 i systemów wspomagania OZE w aspekcie ryzyka Grupy ENERGA. Kierownik seminarium: prof. Andrzej Graczyk
IV Seminarium: 20 maja: Usługi systemowe w obszarze OSD w kontekście działalności spółki ENERGA - Operator. Kierownik seminarium: prof. Zbigniew Lubośny
Wstępny harmonogram posiedzeń Rady N-T w pierwszej połowie 2009 roku: luty, kwiecień, czerwiec.
Notatkę sporządziła:>
Agata Wróblewska. Gdańsk, 03.12.2008 r.
Notatkę zaakceptował:
Andrzej Graczyk. Wrocław, 04.12.2008 r.
Jan Popczyk, Gliwice, 09.12.2008 r.
Załącznik. Materiały zwarte (obejmujące referat prof. A. Graczyka i prezentację prezesa G. Wiśniewskiego) dostępne w CB-R ENERGA.
